Het Moluks Maleis als emoticon

“Wat bedoel je daarmee te zeggen? Dat ik jou de baas ben? Kue ni, sembarang adja!”.   😉

Dit is een zin in het Melaju Sini, een mengsel van Moluks Maleis en Nederlands.

Het Moluks Maleis is een begrip dat gehanteerd wordt voor de gestandaardiseerde vorm, die in Nederland gebruikt wordt. De basis van het Moluks Maleis is het Riouw Maleis, dat weer de ‘taal van school en kantoor’ was in Nederlands-Indië. Het Moluks Maleis onderscheidt zich van het Indonesisch door de spelling en het taalgebruik.

De opvatting dat het Moluks Maleis zich niet ontwikkeld heeft, is niet juist. Een taal ontwikkelt zich altijd en is voortdurend aan verandering onderhevig. De context en de mate waarin, bepaalt de richting waarin het zich ontwikkelt.

Het Melaju Sini is de informele variant van het Moluks Maleis, met daarin veel invloeden van het Ambon Maleis en Kazerne Maleis (Tangsi Maleis) en wordt gekenmerkt door een afwisseling met het Nederlands. Deze variant zou veelal door jongeren gebruikt worden. Op Facebook is te zien dat ook de 2e generatie van deze variant gebruik maakt. De invloed van Facebook is m.i. positief te noemen. Het beweegt zich voornamelijk van gesproken taal naar opgeschreven gesproken taal. Deze taal moet natuurlijk niet gestandaardiseerd worden, maar het is frappant dat het toch zo levendig is. In het Melaju Sini worden vooral emotionele uitingen in het Moluks Maleis gebruikt.

Bijvoorbeeld:  “Hey, waar bemoei jij je mee? Geser kue!”

‘Geser‘ (lett. opzij schuiven). Het gebruik van ‘geser’ heeft daarbij een geveinsde ondertoon. Het wordt niet als kwetsend ervaren.

Ik ben van mening dat het Moluks Maleis en Melaju Sini, zoals ik het ervaar en opmerk, voor Molukkers meer ruimte openlaat voor het uiten van emotie en een emotionele band benadrukt. Natuurlijk is bepalend met wie je in gesprek bent. Voor mij is het Moluks Maleis mijn emoticon 😉

Voor meer informatie:

Atur Bahasa/Taal in orde, grammatica van het Moluks Maleis door Magda Pattiiha (helaas niet meer verkrijgbaar bij TokoBukuMaluku in Utrecht).

 

11 Comments

  1. Waar bemoei je je mee dat is toch- kok ikoet tjampoer?!?

    Ik kan me mijn moluks maleise les nog herinneren.

    Akoe nama (=mijn naam is) ipv in het bahasa indonesia nama saja. Akoe(ik), kue(jij), dia(hij/zij) katong(wij), kamong (jullie), dorang(zij mv). Zo leerde ik dat stoel koersi,vork garpoe, lepol sendok.

    Het moluks maleis werd mijn basis voor het Maleis/indonesisch wat ik nu redelijk kan. Jaren later ging ik dan eindelijk naar ambon. Moluks maleis wat ik hier had geleerd had ik daarin praktijk gebracht. Het moluks maleis wat daar wordt gebruik bleek anders.

    Mijn naam is, is GEEN akoe nama, maar beta poeng nama, stoel is geen koersi maar kadera, lepel is lepe, vork forok.

    Beta bisa biking konklusi bahwa Orang maluku disini store laeng paskali deng dong orang maluku disana. Disini kabanjakang orang maluku pake ‘kue, aku’ dan banja kata2 laeng jang sabetulnja pulau laeng poenja. Di maluku dong bilang ‘se,ale, kadera, vloer,forok, lepe, kakerlak etc. Kalo orang disini kas adjar bahasa malaju maluku, djang pake akang to, lebe bae deng loga malaju maluku jang dong store di tana aer sana sa.

    Hormate

    Btw: leuk om te weten dan in malaju banda pane(jij), akurang(waarom), trong(wij), wordt gezegd.

  2. @van Beek, bedankt voor de reactie. Het Moluks Maleis is de variant dat in Nederland gesproken en geschreven wordt. De taal die op de Molukken gesproken en geschreven wordt kan niet vergeleken worden met de taal die zich in Nederland ontwikkeld heeft. Het is onmogelijk om de taal op de Molukken en ook het Bahasa Indonesia in Nederland in te voeren of te handhaven. In Nederland is er geen taalonderwijs, dat betekent dat het niet onderhouden wordt. Ook wordt het Moluks Maleis beïnvloed door het Nederlands, die variant is het Melaju Sini. Er is ook geen sprake van goed of fout. Het is een kwestie van acceptatie van verschillende ontwikkelingen afhankelijk van context, onderwijs en invloedssfeer. Wat betreft het gebruik van ‘aku’ en ‘kue’, dit is door het tangsi Maleis (legerkazernes op Java) in het vocabulaire gekomen.

  3. @magda,

    Ik bedoel waarom op de cursus ambon maleis niet het ambon maleis van de molukken daar. Waarom aku en kue leren terwijl het beta en se/ale is. en aku nama is toch ook een rare konstruksi. Of nama ku, of aku punja nama/beta pung nama etc.

    Kue is koekje. Het hoort eigenlijk kowe te zijn. Kowe en aku dat is bahasa djowo.

  4. @van Beek, In Nederland is gekozen voor het begrip Moluks Maleis. Er is niet gekozen voor het Ambon Maleis, want de Molukkers in Nederland komen niet alleen uit Ambon. De woorden ‘aku’ en ‘kue’ komen uit de tangsi. De Ambonse varianten ‘beta’ en ‘ale/’ose’ worden ook gebruikt. Zie de grammatica, Atur Bahasa. Het is geheel aan de spreker welke woorden men gebruikt. ‘Kue’ heeft 2 betekenissen: 1. koekje/gebak en 2. persoonlijk voornaamwoord. ‘Kue’ en ‘aku’ komen uit het Ngoko-Javaans (dat weer in het Tangsi-Maleis is opgenomen).

  5. Het Melaju Sini is de informele variant van het Moluks Maleis, met daarin veel invloeden van het Ambon Maleis en Kazerne Maleis (Tangsi Maleis) en wordt gekenmerkt door een afwisseling met het Nederlands
    ——————————————————————————————-
    Melaju Sini is een variant(geworden) van de diverse Tangsi Maleis ( er zijn verschillende soorten Tangsi waar de “Ambonese”Knil-ers verspreidt waren door de hele archipel) in combinatie met leenwoorden uit de oude Nederlands Indie en of de nieuwe Indonesia inclusief de leenwoorden uit de Zuid Molukse regio ( “Melaju” Sana ) en Nederlandse leenwoorden.

    Alleen ken de propinsi Maluku geen bahasa Melayu, maar Bahasa Indonesia ( de opvolger van Bhs Melayu Riau) .
    En de bevolking praten met elkaar in Bahasa Melayu Ambon.
    Buiten de tientallen streek/eiland gebonden talen (ongeveer 132)
    Het woord kue* is hier ook het bewijs dat het opgenomen en meegenomen werd door de “Ambones”Knil-ers naar Nederland .

    Het is leuk dat de jonge generatie Zuid Molukkers hun eigen Bahasa Gaul willen ontwikkelen, hoop dat het ook gebruikt en ontwikkeld wordt.
    En niet zoals de Bahasa Gaul(omgangstaal) van de Indische Nederlanders , de Petjoh die aan het uitsterven is.

  6. Magda,

    Hoe word er in het melajoe sini omgegaan met de voor en achterzetsels zoals die in het bahasa indonesia bakoe wordt gebruikt? Dus hoe zouden jullie omgaan met woorden als mengoetjapkan(kasi oetjap?), sampaikan(kasi sampai?), di ketawain(uitgelachen)?

  7. @van Beek en @Surya Atmadja. Ten eerste: De Molukkers in Nederland zijn om politieke redenen uit Indonesië vetrokken. Na hun vertrek is in 1954 het Bahasa Indonesia in Indonesië als standaardtaal ingevoerd, een taalpolitiek besluit. De grammatica en de woordenschat hebben zich in de jaren daarna ontwikkeld en gevormd tot de taal die het nu is. Na 60 jaar in Nederland is het dan ook niet terecht dat het Moluks Maleis en de ook hier ontstane variant Melaju Sini vanuit het Bahasa Indonesia beoordeeld worden. De Molukkers, die van verschillende eilanden komen en al hun invloeden hebben meegenomen, hebben terecht hun eigen ontwikkeling doorgemaakt. In de hele archipel zijn Maleise varianten aanwezig en hier in Nederland zijn die varianten er ook.
    Ten tweede: Bent u geïnteresseerd in de grammatica van het Moluks Maleis, dan verwijs ik u naar de boekentips in deze blog, waarin Atur Bahasa, het grammaticaboekje te vinden is.

  8. Hallo allen, dengan hormat.

    Sinds enekele jaren geef ik, als Nederlander, les in zowel het melayu sini als ook in het melayu Ambon dat op de Molukse eilanden gesproken wordt.
    het doet er niet toe welke vorm van het Molukse Maleis je spreekt, maar in hoeverre je je gegvoelens en emoties in je eigen taal kwijt kunt.

    Ik ben gevraagd door ouders van de 2e generatie om hun kinderen, de derde generatie dus, het molukse maleis te leren. veelal komt dat door het feit dat

    dat velen van de tweede generatie getrouwd zijn of samenwonen met Nederlanders, daardoor de kinderen niet in de Molukse taal zijn opgevoed, en zelfs de kinderen van de tweede generatie veel van hun moedertaal kwijt zijn geraakt.
    Het belangrijkste wat zij echter bewaren is de cultuur.
    De kinderen van de derde generatie gaan vanwege de vele Miolukse feesten steeds meer interesse tonen in hun achtergrond (roots) en krijgen daardoor steeds meer behoefte om de taal te leren.

    Voor mij is het grote verschil;
    Melayu sini adalah satu bahasa yang bapa2 dan mama2 bawa ka Belanda waktu dong harus datang disini.

    melayu Ambon adalah satu bahasa yang di bicara di pulau 2 maluku tapi sudah paai kata2 bahasa indonesia pung banyak2.

    voorbeeld : onlangs ben ik op de Molukken geweest en als je daar woorden gebruikt zoals “kacuping” , mace of pace, dan herkent men die woorden niet eer terwijl ze hier normaal zijn.

    willem

  9. Weer zo’n voorbeeld van volledige wildgroei, en dat dan toch in een vakje wilen stoppen. Moluks Maleis? Laat me niet lachen. Een in Nederland ontwikkeld brabbeltaaltje met grote BI invloeden ja.

  10. De link tokobukumaluku werkt niet bij mij en zou u een werkende link willen plaatsen of mailen naar mij? Afz. Ferdie Regtop
    P.S kan me goed verstaanbaar maken in het (straat Maleis) zoals ik het noem omdat ik vanaf kind al in schattenberg kwam door het beroep van mijn vader namelijk ijsverkoper en ik automatisch 2 talig ben opgegroeid onbewust maar toch nog woorden tegen kom wat ik wel aanvoel wat het betekent maar een beetje ondersteuning her en der laat ik niet links liggen en vraag ook wel aan Molukse vrienden wat iets betekent en schaam me er niet voor al praat ik hele gesprekken in het Maleis vindt ik het niet raar dat ik niet alles weet. Nou kwam op een heel verhaal uit terwijl het om een link ging die niet werkt
    Groetjes Ferdie Regtop Assen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s