Verschil moet er zijn

Het is voorbij, Crossroads. En ik heb er weer zin in. Zin om aan iets nieuws te beginnen. Nou ja, nieuw is het niet helemaal, want ik ben er al volop mee bezig.

Er ligt genoeg om aan te pakken. Mijn leerlingen laat ik na de vakantie met een portfolio werken, want ook zij mogen zich afvragen wat ze naast het ‘moeten’ leren ook ‘willen’ leren. En daarnaast wil ik het voor mezelf natuurlijk ook uitdagend maken, want de dagelijkse schoolpraktijk demotiveert: het schrijven van groepsplannen, groepsoverzichten en evalueren van de groepsplannen; het formuleren van onderwijsbehoeften; het bepalen van opbrengsten in percentages en het vele toetsen. Of dit allemaal de leerling ten goede zal komen, is nog maar de vraag. De bulk aan administratie wordt vooralsnog gedaan om de inspectie te pleasen en de school (lees: leerkracht) te controleren.

Onlangs kon ik aanwezig zijn bij een workshop ‘Naar een inclusieve klas’, een training over racisme en uitsluiting. In essentie gaat het hierom: de manier waarop de leerkracht naar een leerling kijkt, bepaalt zijn of haar handelen. Zie je als leerkracht de kwaliteiten van een kind en benoem je die, dan zal de leerling zich gezien en begrepen voelen. Wanneer je, om welke reden dan ook, moeite hebt met de manier waarop een leerling zich gedraagt, dan dreigt er het gevaar dat je niets anders meer kunt zien dan alleen maar dat gedrag. Er zijn genoeg leerlingen die zich niet geaccepteerd voelen: het drukke kind dat de hele dag stil moet zitten, het stille kind dat zichzelf niet durft te zijn, het kind dat nog maar korte tijd in dit land woont, de taal niet machtig is en zich daardoor buitengesloten voelt.

Leerkrachten die het gevoel van uitsluiting kennen, doordat ze ooit gepest zijn of door verschillen in religie, kleur of sociale klasse, zullen gedrag dat voortkomt uit uitsluiting wellicht herkennen. De leerkracht moet er wel op bedacht zijn niet de eigen gevoelens op de leerling te projecteren. Hoe dan ook, uitsluiting in het klaslokaal komt helaas nog voor, ook op basis van racisme. En racisme zit niet alleen in culturele aannames en gevoelens van superioriteit. Het zit ook in de kleine dingen, dat wat je (on)bewust tegen een leerling zegt en in de negatieve verwachtingen die je van een leerling hebt. Ook al heb je het goed voor met het kind, van je geïnternaliseerde percepties ben je als leerkracht niet altijd bewust.

Bewustwording geldt eigenlijk voor alles in de maatschappij, maar aangezien het onderwijs de poort is naar kennis en ontwikkeling, zal de bewustwording al vroeg moeten beginnen. Als leerkracht dien je oog te hebben voor alle leerlingen en dat het niet altijd lukt heeft niets te maken met de grootte van klassen of het vele werk dat je verstouwen moet. Het heeft te maken met het willen zien en accepteren, dat ieder kind anders is en het recht heeft om zichzelf te kunnen zijn ‘ondanks’ of misschien wel ‘dankzij’ de verschillen.

1 Comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s