Het afscheid

Het werd de laatste foto van mijn vader met tante Pina. Mijn vader stond voorovergebogen met zijn handen diep in zijn zakken gestoken, zonder enkele ondersteuning, alsof zijn benen hem nog met gemak konden dragen. Zij lag daar vredig, onder de glazen dekplaat, met haar handen ineen gevouwen. Ze hebben elkaar zó lang gekend. Fluisterend sprak mijn vader haar toe: ‘Se untung, bet tinggal sengsara.’

Negentig jaar zijn ze beide geworden, in twee opeenvolgende jaren. Het lijkt alsof ze in de laatste jaren van hun leven, eerst een zware beproeving moeten doorstaan, alvorens het leven losgelaten kan worden. Ouderdom komt niet alleen met lichamelijke gebreken, er is ook het verdriet om wat is geweest en om de partners die er niet meer zijn. Het is een eenzaam proces, wanneer generatiegenoten je ontvallen en je wereld steeds kleiner wordt. Ook al zijn er kinderen, kleinkinderen en zelfs achterkleinkinderen; het leven lijkt nog weinig zin te hebben.

Mijn vader woont in een verzorgingshuis. Wanneer ik op bezoek ben, vraag ik niet meer naar de namen van dierbaren of bekenden, want zijn sterke geheugen laat hem steeds meer in de steek. Nu vertel ik hem zijn verhalen. Soms luistert hij vol verbazing, alsof ik hem iets nieuws vertel. Soms knikt hij instemmend en bij heldere momenten vult hij de verhalen aan met precieze feiten. En het zijn mooie verhalen. Verhalen die vertellen over een jeugd op Ihamahu op Saparua. Mijn vader kende tante Pina al een leven lang. Zij was een durfal en ze bracht de jonge mannen uit het dorp, het hoofd op hol. Mijn vader heeft haar altijd als een maatje gezien en als maatjes gingen ze ook met elkaar om. Zij wist veel over zijn leven; over de pijn, de vernedering en de liefdeloosheid van een pleeggezin.

In de jaren vijftig kon mijn vader niet goed aarden in het woonoord in Vlissingen. Hij woonde er destijds met andere vrijgezellen, maar vond het leven in het kamp te onrustig. Het gokken (main top) was een aanslag op de portemonnee en voor het avondeten moest je er ook snel bij zijn, om niet met een lege maag naar bed te gaan. Toen mijn vader hoorde, dat er in Oostburg ook Molukkers woonden, hoopte hij daar kennissen en eventueel familie te ontmoeten. En inderdaad, onderweg naar het woonoord kwam hij hem plots tegen. ‘Akora é’, riep mijn vader oom Han Luhulima toe. De man van tante Pina, die buiten de poort een sigaretje aan het roken was, antwoordde met verbazing, ‘Tuhang Allah é, Agus Balanda!’

Jaren hebben ze elkaar niet gezien en wisten ze niet van elkaar of ze de overtocht gemaakt hadden. En daar, op een landweggetje in Zeeuws-Vlaanderen, vlak voor de poort van een woonoord, treffen ze elkaar weer. Waarom en hoe hun bijnamen gegeven zijn, zijn verhalen die telkens weer verteld worden in onze families. Wanneer we bijeen zijn, proberen we de ware feiten te reconstrueren tot een kloppend verhaal. In Oostburg vond mijn vader een beter onderkomen. Tante Pina zorgde er elke dag voor, dat voor hem een maaltijd uit de gaarkeuken klaarstond. Oom Han en tante Pina hielpen mijn vader ook aan het adres van mijn moeder, die buiten het kamp woonde. Mijn vader had een oogje op haar en een liefdesverklaring liet niet lang op zich wachten. Families werden met elkaar verbonden, maar de intriges die zich daarna ontvouwden en familievetes die werden uitgevochten, kunnen een vuistdik boek vullen. Uiteindelijk ging men uit elkaar. Mijn ouders verhuisden naar Capelle aan den IJssel, andere families gingen o.a. naar Leerdam. De band tussen mijn ouders en oom Han en tante Pina is altijd goed gebleven.

Voor mijn vader zal het de laatste keer geweest zijn, in het huis van tante Pina. Het bed in de huiskamer staat er niet meer en hij zal ook nooit meer plaats kunnen nemen aan het voeteneinde. Nooit meer zullen ze samen in hun eigen taal, op de hen zo herkenbare melodieuze wijze, die alleen de echte Ihamahunezen kenmerkt, kunnen spreken. ‘Agus é, se tau toh …’, woorden die ik nog steeds hoor, maar nooit meer uit haar mond zullen klinken. (Met dank aan Kit)

5 Comments

  1. 🙏 Mooie herinneringen mooi verwoord door jou Magda. Jouw pa ziet de een na de ander hem voorgaan, Heel veel sterkte. Doe je pa lieve groeten van ons. Bilang dari teman Van der Giessen 👍

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s