Een vertelling over Iha

De geschiedenis vertelt ons feiten, maar hoe we die feiten interpreteren en hoe we ernaar kijken, varieert. Zo is het ook met een orale verhaaltraditie. Welke variant heeft de verteller gehoord en meegekregen en waar legt de verteller de nadruk op? ‘De belegering van Iha’ is een bewerking van een verhaal over de geschiedenis van het vorstendom Iha op Saparua. Ada Lilipaly-de Voogt bleef zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke tekst. De bewerkte tekst is opgenomen in de bundel ‘Een boom vol schatten’ uit 1993. Helaas is het boek niet meer te verkrijgen, maar de verhalen zijn zo waardevol om te lezen en te vertellen, dat ik de tekst integraal heb opgenomen.

“Heel lang geleden vertrokken Alfoeren uit Midden-Seram, op zoek naar nieuwe woonplaatsen. Ze legden een boomtak dwars over de prauw en spraken af dat ze zich zouden vestigen op de plaats waar de tak zou blijven haken. Ze voeren met de stroming van de zuidoostmoesson mee en trotseerden de hoge golven. Tenslotte kwamen ze in de luwte van een eiland. Een platte berg rees op vanaf de kust. Vlak bij het strand groeiden mangrovestruiken in het ondiepe water en toen de prauw daar tussen voer, bleef de boomtak achter de struiken haken. ‘Hier blijven we’, zei de hoofdman. Ze verstopten de prauw, zodat zeerovers hen niet zouden vinden en klommen de steile berg op. Bovenop was het plateau, begroeid met de heerlijkste vruchtbomen. Het uitzicht was schitterend, aan drie kanten kon je de zee zien, met op de achtergrond Nusa Ina, Seram, het moedereiland. De berg werd Amaihal genoemd en de nederzetting Iha. Het werd een welvarend gebied, want de sagubomen en kokospalmen groeiden er volop en de vruchtbomen leverden dagelijks vers voedsel.

Toen vijfhonderd jaar geleden de Arabieren met hun handelsschepen in de Molukken arriveerden, bekeerden de bewoners van Iha zich en werden moslim. Er werd een moskee gebouwd en rondom de nederzetting verrees een muur van zeven meter hoog, met wachttorens op de hoeken. Zodoende was Iha een sterke vesting geworden en een machtig rijk, dat zich uitstrekte over bijna het gehele eiland Saparua. De bevolking was trots en onafhankelijk en handelde met Arabieren, Chinezen en Portugezen. Toen kwamen de Hollanders. Overal in de Molukken vestigden ze handelsposten en de controleurs reisden voortdurend de dorpen af om te zien of alle inwoners wel gehoorzaamden aan de regels die door de Nederlanders waren opgelegd.

Niet iedereen schikte zich naar het Nederlands gezag en zeker niet het trotse volkje op de berg Amaihal. De gouverneur van de Molukken vond het een schande dat hij nog geen macht had over het rijk Iha en besloot het dorp aan te vallen. Maar de Ihanezen verdedigden zich met hand en tand en bleven veilig achter hun sterke muren. De aanval werd afgeslagen. Toen besloot de gouverneur de vesting te omsingelen en de bevolking uit te hongeren. Maar ook dat mislukte, want onder de berg waren grotten en gangen, waardoor de mensen toch voedsel konden halen uit de bossen. Bovendien bezaten ze een groot stuk kwartskristal, dat zo helder was als glas en diende als verrekijker. Zo konden ze precies volgen waar de vijand was en wat die deed. De gouverneur gaf het op en des te machtiger voelden zich de Ihanezen. Ze namen mensen op, die op de vlucht waren voor de Hollanders en bekeerden ze tot de islam. Dat was jarenlang een doorn in het oog van de christelijke Nederlanders.

Twintig jaar later, in 1652, werd Iha opnieuw belegerd, ditmaal door de bevelhebber Arnold de Vlaming, die bekend stond om zijn harde aanpak. Vanuit zee werd de vesting beschoten, maar de mensen hielden stand. Toen kwamen de Nederlanders in kontakt met een zekere Sasabone, die daar in de buurt rondzwierf. De Vlaming wist de man zover te krijgen dat hij het geheim van de onschendbaarheid van Iha verraadde. Hij zei: ‘Dit rijk is een moslimrijk en je weet dat moslims geen varkens mogen eten. Als jullie nu geen kogels in jullie kanonnen stoppen, maar varkensbeenderen, dan zul je eens zien wat er gebeurt.’ De Hollanders deden wat Sasabone had aangeraden en de muren werden beschoten met varkensbotten. Daardoor werd het moslimrijk ontheiligd, de muren scheurden en grote stukken berg vielen naar beneden.

Toen moesten de trotse Ihanezen zich overgeven. Een deel van hen werd gedoopt. Ze moesten onder aan de berg wonen, aan het strand. Dit dorp werd vanaf die tijd Ihamahu genoemd, dat betekent: Iha wil christen worden. Een aantal Ihanezen was gevlucht, naar het bos en op zee. Na een aantal jaren kwamen ze terug en vestigden een buurdorp van Ihamahu. Ze behielden de naam Iha en zijn nog steeds moslims. Een andere groep zwierf jarenlang over de zeeën, op zoek naar een plek waar ze konden wonen. Tenslotte belandden ze op het schiereiland Hoamoal op Seram, dat door bloedige oorlogen was ontvolkt. Ze vestigden zich op een plek van waaruit ze in de verte hun berg Amaihal konden zien. Ook dit dorp heet Iha en is een moslim dorp. Bij helder weer kijken de inwoners naar het oosten en de Ihamahunezen naar het westen en dan weten ze: daar wonen onze broeders.”

Lees ook over de oude prent van Ihamahu

3 Comments

  1. Na de oorlog werd het niet Ihamahu genoemd maar ihamau atau juga Iha maane maane ………
    Want door toedoen van KaPitan Sasapohe atau sasabone die opdracht kreeg van Arnold de Vlaming van Oudshoorn om te praten met de radja en het volk van Iha ,Sasapohe ging naar boven maar halverwege keerde hij terug en zei ze willen geen vrede maar oorlog en toen heeft Sasapohe tegen arnold de Vlaming van Oudshoorn gezegd om Iha te verslaan moet je de vesting beschieten met varkens botten beenderen .de poort werd geraakt toen pas werd Iha verslagen ! De naam van de berg is AmaIhal Ulubalu . Palù – martelu .balu – wees

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s